Ngày 16-5, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020, theo đó doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân, được xác định là động lực nâng cao sức cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế.

Phấn đấu 1 triệu doanh nghiệp

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2020 cả nước có ít nhất một triệu doanh nghiệp hoạt động. Khu vực tư nhân dự kiến đóng góp khoảng 48-49% GDP, khoảng 49% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Như vậy, căn cứ vào số liệu gần đây của Tổng cục Thống kê, thì hai chỉ tiêu (tỷ trọng) nêu trên gần như không đổi sau gần 5 năm nữa.

Nghị quyết khẳng định một số nguyên tắc cơ bản như sau:

Nhà nước bảo vệ quyền sở hữu tài sản hợp pháp và quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Doanh nghiệp có quyền tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm.

Thực hiện chủ trương Nhà nước kiến tạo, lấy doanh nghiệp là đối tượng phục vụ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh và phát triển để xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện những quy định của pháp luật liên quan đến doanh nghiệp.

Nhà nước bảo đảm sự ổn định, nhất quán, dễ dự báo của chính sách; ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường kinh doanh theo hướng thuận lợi, an toàn và thân thiện.

Nhà nước bảo đảm quyền bình đẳng cho tất cả các doanh nghiệp, không phân biệt loại hình, thành phần kinh tế trong cơ hội tiếp cận các nguồn lực như vốn, tài nguyên, đất đai… và đầu tư kinh doanh.

Trong Nghị quyết, Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh đến cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Chính phủ yêu cầu các cơ quan nhà nước liên quan thực hiện Nghị quyết số 19-2016/NQ-CP ngày 28-4-2016 của Chính phủ.

Bên cạnh đó, các cơ quan nhà nước cần mở một chuyên mục về hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trên trang thông tin điện tử; công khai quy trình, thủ tục, điều kiện kinh doanh (nếu có), kết quả giải quyết kiến nghị, khiếu nại của doanh nghiệp trên trang thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị mình.

Giao việc cho các bộ, ngành

Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức đối thoại công khai định kỳ ít nhất hai lần/năm với cộng đồng doanh nghiệp, báo chí để kịp thời nắm bắt và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp trên địa bàn; thành lập và công khai đường dây nóng, hỏi đáp trực tuyến trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh, thành phố để tiếp nhận phản ánh và hướng dẫn, giải đáp cho doanh nghiệp.

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan rà soát chức năng, nhiệm vụ của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương để báo cáo Chính phủ sửa đổi theo hướng phân định rõ chức năng quản lý nhà nước, không bỏ sót hoặc chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ. Chính phủ yêu cầu bộ này trình đề án về thành lập cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước.

Kiện toàn cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế hợp tác và hợp tác xã trực thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng báo cáo trình Chính phủ để trình Quốc hội nghị quyết tháo gỡ khó khăn về thuế cho doanh nghiệp ngay trong năm 2016; xử lý nợ chậm nộp cho doanh nghiệp gặp khó khăn khách quan; nghiên cứu, đề xuất giảm thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; nghiên cứu, đề xuất để thực hiện bù trừ thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản với thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh (bù trừ hai chiều), giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với lao động trong một số lĩnh vực: công nghệ thông tin thuộc lĩnh vực công nghệ cao, ứng dụng công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến nông sản…

Ngân hàng Nhà nước chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan điều hành chính sách tiền tệ chủ động linh hoạt, chặt chẽ, duy trì mặt bằng lãi suất thị trường ở mức hợp lý, đồng thời bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan rà soát các quy định pháp luật về đất đai theo hướng điều chỉnh giảm tiền thuê đất, chi phí chuyển đổi mục đích sử dụng đất và các chi phí khác của doanh nghiệp; rà soát, điều chỉnh mức phí đường bộ, phí BOT; đánh giá và đề xuất mức điều chỉnh hợp lý để giúp doanh nghiệp giảm chi phí, đặc biệt là doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải.

“Nghị quyết 35 đã quá đầy đủ, chính phủ chỉ cần thực hiện”

Phát biểu tại hội thảo về triển vọng kinh tế Việt Nam do công ty Deloitte Việt Nam tổ chức hôm nay, 17-5, tại TP.HCM, ông Bùi Quang Vinh cho rằng Nghị quyết số 35 là một nghị quyết khá toàn diện, trong đó nhiều ý tưởng trong Báo cáo Việt Nam 2035 về phát triển tư nhân đã được đưa vào nghị quyết này. Nghị quyết số 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 vừa được Chính phủ ban hành hôm 16-5 quá đầy đủ, điều quan trọng nhất đối với Chính phủ là hãy hành động, thực hiện tất cả những gì đã viết ra, theo ông Bùi Quang Vinh, nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Nghị quyết số 35 thể hiện quan điểm và mong muốn cùng các giải pháp cụ thể của Chính phủ mới để hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp, với 5 hỗ trợ từ vấn đề khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo cho đến bảo vệ doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn trong môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp,….

Ông Vinh cho rằng đây là nghị quyết tốt và nếu thực hiện được thì hoạt động đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp sẽ rất thuận lợi, thông qua việc cải cách hành chính, bảo vệ quyền bình đẳng tiếp cận nguồn lực, cùng các biện pháp để giảm chi phí cho doanh nghiệp, và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp.

“Hành động của Chính phủ bắt đầu có cải thiện rõ nét, nhưng tôi vẫn muốn nói nhiều hơn đến cái chưa được để doanh nghiệp và Nhà nước cùng nhau nhận thức và cùng nhau tháo gỡ. Về mặt nghị quyết, các văn bản pháp luật và các cấp chính quyền chỉ đạo rất quyết liệt và có cải thiện đáng kể trong tháo gỡ rào cản khó khăn cho doanh nghiệp, tuy nhiên thực tế có một khoảng cách không nhỏ giữa các luật đưa ra, các chỉ đạo của Chính phủ với cấp thực hiện”, ông Vinh. Ông nói thêm rằng ông đã ngồi nghe nhiều doanh nghiệp lớn nhỏ phàn nàn rằng nghị quyết, văn bản pháp luật quy định như vậy, nhưng khi đến cấp thực hiện thì hoàn toàn không phải như vậy.

Nói rõ hơn về nhận định trên, ông Vinh cho biết Nghị quyết 19/2014, Nghị quyết 19/2015 và Nghị quyết 19/2016 của Chính phủ viết rất tốt, quy định rất rõ về thủ tục hải quan phải cắt giảm như thế nào, việc tiếp cận đất đai, cải cách như thế nào. Tuy nhiên, ông Vinh cho biết đã nghe những doanh nghiệp rất tầm cỡ của Việt Nam cho rằng họ còn bị hành hơn trước đây.

Do đó, nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng đây là vấn đề rất đáng quan ngại vì ý chí và chỉ đạo của Chính phủ đã có nhưng các cấp dưới không thực hiện hoặc bóp méo đi trong thực hiện – đây là vấn đề vô cùng nan giải và là vấn đề lớn nhất.

Ông Vinh cũng cho biết thêm, một số luật gần đây vẫn cho phép “đẻ” ra nhiều thủ tục, nhiều giấy phép con, trong khi Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp sửa đổi năm 2014 đã quy định chỉ có 267 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, và hiện danh sách này đang được rà soát để thu hẹp lại và tạo cơ hội kinh doanh nhiều hơn cho doanh nghiệp. Hiện việc kiểm soát của Chính phủ và Quốc hội vẫn chưa tốt nên cả Chính phủ và Quốc hội đều đang nhận thấy có rất nhiều luật mới được thông qua nhưng trái với quy định của Luật Đầu tư vốn không cho phép việc “đẻ” ra thêm các điều kiện kinh doanh.

Tuy nhiên, ông Vinh nói ông tin rằng với một Chính phủ hành động và quyết tâm cao cùng các nỗ lực của doanh nghiệp thì môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam trong thời gian tới sẽ được cải thiện.

Cũng tại hội thảo trên, bà Victoria Kwakwa, Phó chủ tịch Ngân hàng Thế giới khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương, dẫn một khảo sát các doanh nghiệp Việt Nam cho thấy, từ năm 1990 đến nay, năng suất lao động của Việt Nam đã giảm. Trong đó, tại khu vực tư nhân tại Việt Nam, năng suất lao động cũng giảm trong thời gian qua. Theo vị này, điều này có liên quan đến việc phân phối nguồn lực của nhà nước chưa hiệu quả, cũng như sự kết nối của khu vực tư nhân với Chính phủ còn yếu.

“Tại sao năng suất lao động giảm sút? Vì nền tảng về chính sách, thể chế ở Việt Nam chưa hoàn thiện, khung pháp lý bảo vệ khu vực tư nhân tại Việt Nam chưa hoàn thiện. Thị trường vốn và đất đai chưa phát triển cao, cần nhiều thay đổi”, bà Victoria Kwakwa nói.

Bà Victoria Kwakwa cho rằng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam phải năng động và nâng cao năng lực cạnh tranh mới có thể tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngoài ra, để nâng cao năng suất lao động, cần có mối liên kết gữa doanh nghiệp và các trường đại học, các cơ sở đào tạo để đáp ứng được các kỹ năng lao động mà doanh nghiệp cần. Hiện nay tại Việt Nam mối liên kết này chưa chặt chẽ.

Ngoài ra, hiện khu vực kinh tế tư nhân của Việt Nam và doanh nghiệp tư nhân có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoàn toàn tách biệt, do đó phải làm sao để có thể kết nối hai khu vực này với nhau để chuyển giao và áp dụng công nghệ mới vào hoạt động.

“Khi nào có được các mối liên kết này thì Việt Nam mới hưởng lợi nhiều nhất trong hội nhập kinh tế quốc tế”, bà Victoria Kwakwa cho biết.

(Thesaigontimes)